صفحه اصلی / بخش سردفتری / کانون سردفتران و دفتریاران

کانون سردفتران و دفتریاران

تاریخچه سردفتری

پس از نهاد قضا، یقیناً نهاد تنظیم کنندگان سند از قدیمی ترین نهاد حقوقی در ایران باستان خصوصاً ایران پس از ظهور اسلام محسوب می شوند. این نهاد از چنان اهمیتی برخوردار بوده که در تمام اعصار تاریخی پس از اسلام مورد توجه خاص قرارداشته و مقررات آن مکرراً دستخوش تحول گردیده است. در جامع التواریخ خواجه رشیدالدین فضل اله همدانی مقررات خاص برای امر تنظیم اسناد تدوین و برای نخستین بار ایجاد دفتر ثبت معاملات پیش بینی گردید. لیکن این امر مهم تا ظهور مشروطه نهادینه نگردید.

پس از تصویب قانون وکالت و تاسیس کانون وکلا، اولین قانون دفاتر اسناد رسمی در سال ۱۳۱۶ تصویب شد که در ماده ۲۸ آن تأسیس کانون سردفتران پیش بینی شده بود.

تشکیلات کانون

کانون سردفتران دارای رئیس، نایب رئیس، دبیر، خزانه دار و اعضای اصلی و علی البدل میباشد.

هیئت مدیره

کانون سردفتران و دفتریاران دارای هیئت مدیره میباشد. اعضای هیئت مدیره نمایندگی کل سردفتران ایران را بر عهده دارند و قانوناً با رای سردفتران و دفتریاران در تهران انتخاب میشوند. ولی برخی از شواهد و مواد قانونی نیز حاکی از دخالت سازمان ثبت در انتصاب اعضای هیئت مدیره کانون میباشد.

کانون سردفتران بوسیله هیأت مدیرهٔ مرکب از هفت عضو اصلی «پنج سردفتر و دو دفتریار اول» و سه عضو علی‌البدل «دو سردفتر و یک دفتریار» اداره می‌شود. دوره تصدی اعضاء هیأت مدیره سه سال بوده و انتخاب مجدد آن‌ها بلامانع است.

وظایف و مسئولیتها

وظایف کانون به شرح زیر است:

  1. فراهم کردن موجبات پیشرفت علمی و عملی سردفتران و دفتریاران
  2. ایجاد وحدت رویه در جهت اجرای مقررات و نظامات در دفاتر اسناد رسمی با تائید سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
  3. اداره امور مالی کانون از قبیل تنظیم بودجه- وصول درآمدها- پرداخت مخاج- تهیه طراز نامه
  4. کمک به اشخاص بیبضاعت از طریق راهنمایی آنان به دفاتر اسناد رسمی به منظور تنظیم و ثبت اسناد آنها بدون دریافت حق تحریر
  5. انجام دادن امور مربوط به بیمه بازنشستگی و صندوق تعاون سردفتران و دفتریاران موضوع مواد ۵۶ و ۵۷ و ۶۸ قانون دفاتر.

کانون سردفتران تهران مکلف است کلیه سردفتران و دفتریاران را از محلی وجوه موضوع ماده ۵۵ این قانون برابر آئین نامه مصوب را بیمه کند

  1. همکاری با سازمان ثبت اسناد و املاک کشور دربازرسی و نظارت در امور دفاتر اسناد رسمی و ازدواج و طلاق در هر مورد که کانون از تخلف یا سوء شهرت سردفتر یا دفتر یاری اطلاع حاصل کند باید پس از رسیدگی مقدماتی مراتب را به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور گزارش دهد.
  2. تنظیم و تصویب آئین نامه استخدامی کارکنان دفاتر اسناد رسمی
  3. رسیدگی به اختلافات ناشی از روابط شغلی میان سردفتر و دفتریار و اعلام نظر قطعی کانون به سازمان ثبت اسناد واملاک کشور جهت اتخاذ تصمیم لازم.

کانون سردفتران در قانون دفتر اسناد رسمی مصوب ۱۳۱۶

ماده ۲۸ قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۳۱۶ اعلام می‌دارد:

وزارت عدلیه در نقاطی که مقتضی بداند کانون سردفتران تشکیل خواهد داد. کانون مزبور دارای شخصیت حقوقی بوده و از حیث عواید و مخارج مستقل و از نظر نظامات تابع وزارت عدلیه‌است.

در تمامی ۱۸ دوره از سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۵۴ ریاست کانون با وزیر دادگستری وقت بوده است. وزیر دادگستری در این مدت هیچ گاه فردی را به قائم مقامی خود در کانون معین نکرده است. نام کانون هم «کانون سردفتران» بوده و نه «کانون سردفتران و دفتریاران» و اعضای هیات مدیره کانون هم توسط وزیر دادگستری صرفاً از بین سردفتران معین می شده و دفتریاران در آن هیچ نقشی نداشته‌اند.

انتصاب نایب رئیس هیئت مدیره نیز بموجب ابلاغاتی از طرف وزیر دادگستری که رئیس کانون بوده صورت می گرفته است.

عبدالحسین نجم آبادی، جعفر افجه، ابوالحسن شریف العلماء خراسانی، جمال الدین جمالی، ریحان الله قاضی زاهدی، سیّدجواد کشفیا از اشخاصی هستند که در ۱۸ دوره بین سالهای مذکور نایب رئیس بوده‌اند.

کانون سردفتران و دفتریاران در قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۳۵۴

در قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران که در سال ۱۳۵۴ به تصویب رسید، کانون سردفتران و دفتریاران دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی تعریف گردیده‌است. در این قانون، کانون سردفتران باتوجه به تعداد دفاتراسنادرسمی و احراز شرایط مصرح در قانون، میتواند در تهران و سایر مراکز استانها تشکیل شود.

یکی از افرادی که بعد از تصویب قانون مصوب ۱۳۵۴ بعنوان هیئت مدیره کانون نصب گردید دکتر احمد مهدوی دامغانی سردفتر دفتر ۲۵ تهران بود.